De aardappelteelt verandert sneller dan veel telers hadden verwacht. Niet alleen omwille van regels, maar vooral omdat bodem, plant en opbrengst steeds sterker met elkaar verbonden worden. Bij Farm Frites en akkerbouwers zoals Rudi en Dominique Cammaert wordt die omslag nu heel concreet zichtbaar.
Van productie naar plantgezondheid
Lang lag de nadruk in de landbouw op één vraag: hoeveel levert het op? Nu schuift dat beeld op. Steeds vaker draait het om plantgezondheid, bodemkwaliteit en weerbaarheid tegen droogte en stress.
Dominique Cammaert merkt dat elke dag in haar werk als onderzoeker bij Delphy. In de proeven waar zij bij betrokken is, gaat het nog maar zelden om alleen maar een chemische ingreep. De logica is anders geworden. Eerst kijken, dan begrijpen, en pas dan handelen.
Dat klinkt simpel. In de praktijk vraagt het veel meer vakkennis. U moet weten wat de plant nodig heeft, wat de bodem kan leveren en waar de echte risico’s zitten.
Wat het Future Farming Program concreet doet
Farm Frites werkt in het Future Farming Program samen met telers, ketenpartners en adviesbureau Boerenverstand. Het doel is helder: de aardappelteelt verduurzamen, zonder dat de kwaliteit wegzakt. Dat is belangrijk, want de afnemer wil nog steeds een goede fritesaardappel. Alleen moet die voortaan ook passen in een toekomstbestendig systeem.
Het programma helpt telers met kennis, praktijkervaring en financiële steun. Daarnaast worden prestaties zichtbaar gemaakt met KPI’s, dus kritische prestatie-indicatoren. Zo ziet u niet alleen of iets “goed voelt”, maar ook wat het echt oplevert.
Die aanpak maakt verschil. U krijgt meer grip op bodemgezondheid, waterbeschikbaarheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid. En dat zijn geen losse thema’s. Ze hangen allemaal samen.
Waarom de bodem opeens zo centraal staat
Er wordt vaak gezegd dat de bodem de plant voedt. Maar het werkt ook andersom. Een sterke plant voedt het bodemleven mee. Dat besef komt nu veel duidelijker terug in de teelt.
Bij de familie Cammaert betekent dat onder meer meer bodembedekking en meer aandacht voor organische stof. In hun bouwplan gaat nog maar 12,5 hectare zwart de winter in. De rest blijft groen. Dat is niet alleen mooier voor het oog. Het helpt ook om de bodem levend en beschermd te houden.
Rudi Cammaert kijkt daarnaast kritisch naar de aanvoer van organische stof. Denk aan organische mest, compost of verhakselen van stro. Dat zijn geen spectaculaire ingrepen. Maar samen maken ze wel verschil.
Hoe KPI’s telers helpen sturen
De Biodiversiteitsmonitor maakt verduurzaming meetbaar. Voor telers zoals de Cammaerts betekent dat werken met objectieve cijfers. Zo wordt zichtbaar wat er op het bedrijf gebeurt en waar nog ruimte voor verbetering zit.
Een paar voorbeelden maken dat duidelijk:
- bodembedekking volgen via satellietbeelden
- het aandeel rustgewassen afleiden uit de Gecombineerde opgave
- gewasdiversiteit berekenen op basis van teeltregistratie
- organische stof en bodembeheer koppelen aan concrete cijfers
Dat klinkt technisch, maar het helpt juist om keuzes eenvoudiger te maken. U ziet sneller welke maatregelen effect hebben. En u ziet ook waar nog winst ligt.
Beloning voor vooruitgang
Farm Frites koppelt de nulmeting aan een verbeterplan. Eerst wordt de beginsituatie vastgesteld. Daarna wordt bekeken welke maatregelen de meeste impact hebben. Aan het eind van het seizoen volgt een nieuwe berekening.
Daar zit een bonus aan vast. Die kan oplopen tot maximaal 500 euro per hectare. Gemiddeld ligt dat bedrag lager, maar het principe is belangrijker dan het exacte bedrag. Duurzame vooruitgang krijgt hier echt waarde.
Voor telers is dat een sterk signaal. Het laat zien dat verduurzamen niet alleen extra werk betekent, maar ook erkenning kan opleveren.
Wat verandert er in de praktijk op het erf
Voor Rudi Cammaert draait de omslag vooral om slimmer werken. Niet wachten op een probleem, maar het voor zijn. Bij gewasbescherming kan dat bijvoorbeeld via waarschuwingssystemen. Als u daardoor zeven keer een dag later kunt spuiten, bespaart u al een bespuiting. Dat lijkt klein. Toch telt het snel op.
Ook de rassenkeuze wordt belangrijker. Vroege rassen kunnen helpen om vroeger te oogsten. Dat verkleint het risico op slechte oogstomstandigheden en bodemverdichting. Rudi zegt het nuchter: het liefst staat op 1 oktober de schuur dicht.
Daar zit wel meteen een spanningsveld. Niet elk vroeg ras past even goed bij de eisen van de fritessector. De afnemer wil constante bakkwaliteit. Dus de ruimte voor keuze blijft beperkt.
Meer sturen op minder stikstof en minder stress
Een opvallende les uit de praktijk is dat u vaak met minder stikstof kunt telen dan u denkt. Zeker in droge jaren blijkt extra bemesting soms niet eens goed opgenomen te worden door het gewas. Dan betaalt u wel voor de mest, maar haalt de plant er weinig voordeel uit.
Dat vraagt vertrouwen. Niet alleen in data, maar ook in waarneming en ervaring. Rudi Cammaert zegt terecht dat u soms moet afwegen: neemt u het risico of vaart u op boerengevoel? Juist die combinatie van gevoel en meting wordt steeds belangrijker.
Dominique vult aan dat de focus nu weer verschuift naar bodem én plant samen. Groenbemesters zijn geen bijzaak meer. Ze worden als een echt gewas gezien. In oktober begint zo eigenlijk al de teelt van het volgende gewas.
Waarom deze aanpak breder belangrijk is
Deze manier van werken gaat verder dan één bedrijf of één verwerker. Het laat zien hoe de hele keten kan veranderen. Van bodem tot bord. Van teeltplan tot inkoopbeleid.
Boerenverstand benadrukt dat goede data daarbij onmisbaar zijn. Zonder betrouwbare cijfers is een score weinig waard. En zonder duidelijke koppeling aan maatregelen blijft het bij theorie. Het doel is juist dat u iets kunt doen met de uitkomst.
Daar ligt ook de echte kracht van dit model. U behoudt als teler uw ondernemersvrijheid. Tegelijk wordt duurzaam werken beloond. Dat maakt de stap naar regeneratieve landbouw een stuk realistischer.
Wat dit voor de toekomst kan betekenen
De grote vraag is nu hoe ver deze beweging reikt. Als meer afnemers, waterschappen, gemeenten en andere partijen meegaan, wordt duurzaam boeren echt aantrekkelijker. Dan gaat het niet alleen om voldoen aan regels. Dan loont goed bodembeheer ook economisch.
Voor telers betekent dat meer perspectief. Voor de aardappelteelt betekent het meer weerbaarheid. En voor de sector als geheel betekent het een grotere kans op stabiele opbrengsten, ook in droge of moeilijke jaren.
Misschien is dat wel de grootste verandering van allemaal. Niet meer alleen produceren voor vandaag, maar bouwen aan een teeltsysteem dat morgen ook nog werkt.
